W dni tak upalne jak w tym tygodniu, większość z nas często decyduje się na pozostanie w domu, niewychylanie nosa z pracy, bądź jako jedyną szansę na ochłodę traktuje wizytę nad wodą. Co jednak jeśli mamy pracowity dzień, jesteśmy na mieście i mamy do dyspozycji tylko chwilę by zniwelować skutki upału? Wstąpmy do Starej Zbrojowni!

W zorganizowanych przez absolwentów PWSZ-tu WASZ ART-ach możemy uczestniczyć do 11 lipca już od godziny 12. Zakres tematyczny spotkań pozwala na indywidualny dobór interesujących nas aktywności. Do tej pory mogliśmy podrasować nasze umiejętności w rzeźbiarstwie przestrzennym, obejrzeć filmy zrealizowane przez absolwentów pod doświadczonym okiem dr. hab. Grzegorza Sztwiertni jak i zachwycić się bardzo osobistymi inspiracjami artystów przelanymi na płótno bądź złożonymi w instalacje, które możemy oglądać w dowolnych godzinach przez cały czas trwania projektu.

Mimo zimnych murów Starej Zbrojowni możemy liczyć na ciepłe przyjęcie ze strony osób odpowiedzialnych za wystawę, które chętnie opowiedzą nam o swoich dziełach, ich historii i technice wykonania. Zajęcia praktyczne cieszą się dużą popularnością zwłaszcza wśród dzieci, dla których mogą stanowić rozwijającą i intrygującą wakacyjną podróż bez wyjeżdżania z miasta. Dziś każdy chętny może przyczynić się do powstania graffiti na murach budynku Starej Zbrojowni, którego tworzenie będzie trwało do godziny 17. Po zakończeniu prac związanych z muralem organizatorzy zapraszają na wieczór poetycki Aliny Bożyk, pisarki i malarki z Nowego Sącza.

Podmiotami wspierającymi inicjatywę, dzięki którym projekt dostał szansę zaistnienia w tym roku są Drukarnia Natrium, Tesco express, Da Vinci, arts fundacja sztuki przygody i przyjemności, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych, Dreep Shop, "BIURO-SERWIS", Reni Art REKLAMY, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu, w szczególności Andrzej Naściszewski oraz dr Zofia Muzyczka, dyrektor Instytutu Pedagogicznego.

 

Na dwóch zdjęciach poniżej, na pierwszym: przygotowywanie wystawy instalacji - rzeźb w Galerii, na drugim: zbiorowe zdjęcie studentów i nauczycieli akademickich przed budynkiem Galerii przygotowujących wystawę

Tekst i zdjęcia z: https://sadeczanin.info/kultura-edukacja-religia/sztuka-na-upaly-chlody-starej-zbrojowni-czekaja

2015 08 07 2015 zbrojownia 2

 

 

 2015 08 07 2015 zbrojownia 1

 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu już po raz trzeci uzyskała certyfikat „Uczelnia Liderów” przyznawany przez Fundacje Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego.

„Potwierdza on wysoką jakość kształcenia i nieustanny rozwój oferty edukacyjnej, wsparcie dla studentów w zakresie naukowym oraz materialnym, a także ekspansję bazy dydaktycznej i sportowej”. Warto zauważyć, iż poza certyfikatem „Uczelnia Liderów” PWSZ przyznano również Nagrodę Nadzwyczajną: wyróżnienie „PRIMUS” (w formie statuetki), które poświadcza, że Uczelnia znalazła się w wąskiej grupie tych, które uzyskały najwyższą liczbę punktów rankingowych wśród wszystkich szkół certyfikowanych w programie" – informuje uczelnia.

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu dodatkowo została uhonorowana certyfikatem srebrnym „Uczelnia Liderów”, który jest przyznawany szkołom wyższym, które trzy razy pod rząd otrzymują to wyróżnienie.

 Na zdjęciu poniżej: władze Uczelni prezentują otrzymany certyfikat, od lewej: prorektor Marek Reichel, rektor, prof. dr hab. Zbigniew Ślipek, prorektor Janusz Pater

2015 7 07 2015 liderzy 4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tekst i zdjęcie z: https://sadeczanin.info/kultura-edukacja-religia/pwsz-po-raz-trzeci-uczelnia-liderow

 

02.07.2015

Certyfikaty „Uczelnia Liderów 2015” wręczone!

Relacja z Gali 2015

2 lipca 2015 r. w zabytkowej Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego odbyła się uroczysta Gala Finałowa tegorocznej edycji Ogólnopolskiego Programu Certyfikacji Szkół Wyższych „Uczelnia Liderów”. Już po raz piąty przedstawiciele ośrodków akademickich z całej Polski odebrali certyfikaty i znaki jakości poświadczające spełnianie najwyższych standardów w zakresie kształcenia dla rynku pracy i inwestowania w edukację praktyczną.

Certyfikaty „Uczelnia Liderów” przyznano 35 uczelniom reprezentującym cztery kategorie: publiczne uczelnie akademickie, państwowe wyższe szkoły zawodowe, niepubliczne uczelnie magisterskie oraz niepubliczne uczelnie licencjackie. Gościem honorowym Gali był prof. dr hab. Jerzy Malec, rektor Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego i Honorowy Przewodniczący Konferencji Rektorów Zawodowych Szkół Polskich, który wygłosił przygotowany specjalnie na tę okazję wykład poświęcony 25-leciu uchwalenia przez Sejm ustawy o szkolnictwie wyższym.

Program „Uczelnia Liderów”, realizowany wspólnie przez Fundację Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego i Agencję PRC, adresowany jest do szkół wyższych (publicznych i niepublicznych), które starają się kształcić absolwentów wyposażonych w szerokie kompetencje zawodowe, dobrze przygotowanych do startu na rynku pracy. -W ramach projektu od pięciu lat z powodzeniem certyfikujemy szkoły wyższe wyróżniające się na rynku edukacyjnym działaniami ukierunkowanymi na edukację praktyczną studentów, innowacyjnością i nowoczesnością oferty kształcenia, nowatorskim podejściem do dydaktyki oraz wysoką jakością nauczania – mówi Grażyna Kaczmarczyk, Prezes Zarządu Fundacji Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego. –Nasz Program służy identyfikowaniu i promowaniu najlepszych polskich uczelni oraz wartościowych ofert na rynku szkolnictwa wyższego, a także wskazywaniu kandydatom na studia uczelni kształcących w oparciu o nowoczesne, innowacyjne programy studiów, zgodnie z potrzebami rynku pracy – dodaje.

 

Na zdjęciach poniżej: ogłoszenie wyników programu certyfikacji uczelni w Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego

2015 7 07 2015 liderzy 32015 7 07 2015 liderzy 62015 7 07 2015 liderzy 8

 

 

 

 

 

 

 

 

Tytuły "Uczelni Liderów" przyznaje Komisja Certyfikacyjna złożona z naukowców reprezentujących ośrodki akademickie z całej Polski. Komisja pracuje pod przewodnictwem prof. dr. hab. Dariusza Rotta, wykładowcy Uniwersytetu Śląskiego, do 2013 roku członka prezydium Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a zasiadają w niej m.in. prof. Piotr Wilczek (Uniwersytet Warszawski), prof. Krzysztof Czekaj (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie), prof. Maciej Mitręga (Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach) i prof. Michał Kaczmarczyk (Wyższa Szkoła Humanitas w Sosnowcu).

Każdą uczelnię starającą się o certyfikat ocenia niezależnie od siebie dwóch recenzentów, którzy analizują różne aspekty działalności szkoły w odniesieniu do dydaktyki i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Poza certyfikatem uczelnie otrzymują wnioski z takiej analizy, spisane w postaci syntetycznej recenzji. -Program „Uczelnia Liderów” to szansa na promocję uczelni mogących pochwalić się sukcesami w dziedzinie edukacji praktycznej studentów, ale to także możliwość uzyskania cennej informacji zwrotnej na temat efektywności strategii rynkowej szkoły, co sprzyja realizowaniu polityki projakościowej, opartej na zaleceniach ekspertów – przekonuje Halina Przeniosło z Fundacji Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego.

W roku 2015 certyfikaty trafiły do 8 publicznych uczelni akademickich, 11 państwowych wyższych szkół zawodowych, 15 niepublicznych uczelni magisterskich oraz 1 niepublicznej uczelni licencjackiej. Najwyższy wynik punktowy i miejsce w ścisłej czołówce certyfikowanych uczelni osiągnęły: Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, Politechnika Świętokrzyska, Szkoła Główna Służby Pożarniczej w Warszawie, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Hipolita Cegielskiego w Gnieźnie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Amosa Komeńskiego w Lesznie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku i Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego. Uczelnie te otrzymały zaszczytny tytuł „Primusa” V edycji Programu „Uczelnia Liderów”.

Oprócz certyfikatów zwykłych w ramach Programu corocznie przyznawane są wyróżnienia nadzwyczajne. W każdej edycji Konkursu Fundacja wyróżnia dodatkowo rektorów uczelni wykazujących się szczególnym, osobistym zaangażowaniem na rzecz rozwoju i promowania w swoich uczelniach idei edukacji dla rynku pracy i praktyki gospodarczej, przyznając im nagrody specjalne - statuetki Aurea Praxis. W tym roku nagrody te otrzymali: prof. dr hab. Włodzimierz Nykiel, JM Rektor Uniwersytetu Łódzkiego, ks. prof. dr hab. Antoni Dębiński, JM Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, dr hab. inż. Wiesław Miczulski, prof. PWSZ, JM Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sulechowie, prof. zw. dr hab. Jacek Grzywacz, JM Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Płocku, prof. dr hab. n. med. Marek Krawczyk, JM Rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz prof. zw. dr hab. Krystyna Iglicka-Okólska, JM Rektor Uczelni Łazarskiego w Warszawie.

Podczas Gali Finałowej „Uczelni Liderów” przyznane zostały również certyfikaty i statuetki nadzwyczajne pn. „Najwyższa Jakość Studiów”. Wyróżnienia te otrzymują szkoły wyższe, które wdrożyły najbardziej zaawansowane, oryginalne, nowoczesne i efektywne systemy zapewniania jakości kształcenia, determinujące rozwój różnorodnych programów i form kształcenia oraz sprzyjające innowacyjności w dydaktyce akademickiej. Wśród laureatów tej specjalnej nagrody znalazły się następujące uczelnie: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Witelona w Legnicy, Międzynarodowa Wyższa Szkoła Logistyki i Transportu we Wrocławiu, Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie, Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej i Zarządzania w Warszawie, Społeczna Akademia Nauk w Łodzi oraz Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu.

W tegorocznej edycji konkursu „Uczelnia Liderów” Zarząd Fundacji Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego przyznał również, już po raz kolejny, srebrne certyfikaty „Uczelnia Liderów”. Otrzymały je uczelnie, które po raz trzeci odebrały laury w Programie, co świadczy o trwałości i długookresowym charakterze wdrażanych przez nie rozwiązań w zakresie edukacji praktycznej studentów i jakości kształcenia. Certyfikaty Srebrne trafiły do rąk rektorów: Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Uniwersytetu Łódzkiego, Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie, Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu oraz Wyższej Szkoły Informatyki Stosowanej i Zarządzania w Warszawie.

W związku obchodzonym w 2015 roku 25-leciem uchwalenia Ustawy o Szkolnictwie Wyższym, w ramach tegorocznej edycji Programu „Uczelnia Liderów” ufundowano jeszcze jedną kategorię wyróżnień specjalnych - Laury 25-lecia „Magna Academia” - dla rektorów szczególnie zasłużonych w rozwoju polskiego sektora akademickiego po roku 1989 oraz upowszechniania w nim idei wolności naukowej i przedsiębiorczości akademickiej. Wyróżnienia „Magna Academia” przyznano: prof. dr hab. Stanisławowi Mockowi, JM Rektorowi Collegium Civitas w Warszawie, prof. dr hab. Jerzemu Malcowi, JM Rektorowi Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, prof. nadzw. dr hab. inż. Tadeuszowi Pomiankowi, JM Rektorowi Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, prof. dr hab. Julianowi Auleytnerowi, JM Rektorowi Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Janusza Korczaka w Warszawie oraz dr Markowi Kulczyckiemu, JM Rektorowi Akademii Biznesu i Finansów Vistula.

- Gdy w 2011 roku organizowaliśmy I edycję Ogólnopolskiego Programu Certyfikacji Szkół Wyższych „Uczelnia Liderów”, mottem były dla nas słowa Seneki Młodszego „Uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia”. W duchu tych słów zaprosiliśmy polskie uczelnie wszystkich typów do rywalizacji o znak jakości wyróżniający uniwersytety kształcące dla życia – uczelnie dialogu, otwarte na potrzeby otoczenia społeczno-gospodarczego, inwestujące w edukację praktyczną studentów, kształcące dla rynku pracy. Postanowiliśmy wyróżniać uczelnie, które potrafią słuchać głosu tych, dla których pełnią misję publiczną, a następnie potrafią na ten głos właściwie odpowiedzieć – mówił w trakcie Gali na Uniwersytecie Wrocławskim prof. Michał Kaczmarczyk, ekspert Fundacji Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego, rektor Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu. – Jesteśmy pod wrażeniem Państwa innowacyjnych pomysłów, nowoczesnych rozwiązań dydaktycznych, umiejętności dialogu z otoczeniem i zdolności do budowania kultury akademickiej, która z jednej strony oparta jest na tradycyjnych, wielowiekowych wartościach uniwersyteckich, z drugiej – silnie ukierunkowana na przyszłość i sukces absolwenta na rynku pracy – gratulował laureatom „Uczelni Liderów” prof. Kaczmarczyk.

Ważnym elementem uroczystości w Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego był wykład prof. Jerzego Malca, Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Honorowego Przewodniczącego Konferencji Rektorów Zawodowych Szkół Polskich, poświęcony dziedzictwu 25 lat wolności w polskim sektorze akademickim. Prof. Jerzy Malec zaprezentował w nim przyczyny i konsekwencje „rewolucji edukacyjnej”, jaka nastąpiła w naszym kraju po 1990 roku.

Tekst i zdjęcia z: http://www.uczelnia-liderow.pl/strona-21

Pierwsza grupa słuchaczy kolejnej edycji studiów podyplomowych „Zarządzanie w ochronie zdrowia” obroniła prace dyplomowe. Studia podyplomowe „Zarządzanie w ochronie zdrowia” są realizowane w Instytucie Ekonomicznym PWSZ w Nowym Sączu od 6 lat. W tym roku akademickim była to już piąta edycja tych studiów.

Celem studiów podyplomowych jest przygotowanie kadry menedżerskiej do efektywnego zarządzania placówkami ochrony zdrowia, a także do obejmowania stanowisk kierowniczych w podmiotach leczniczych.

- Program kształcenia jest tak skonstruowany, aby słuchacze mogli zdobyć nie tylko podstawową wiedzę z zakresu ochrony zdrowia, ale także by mogli nabyć praktyczne umiejętności, niezbędne w zarządzaniu, kierowaniu i administrowaniu placówkami ochrony zdrowia – mówi Jarosław A. Handzel, kierownik studiów podyplomowych „Zarządzanie w ochronie zdrowia” w Instytucie Ekonomicznym PWSZ w Nowym Sączu.

Wiele uwagi poświęcono także na rozwój osobisty słuchaczy, gwarantujący właściwe postawy społeczne w relacjach międzyludzkich.

Wykładowcami są pracownicy uczelni wyższych (m. in. PWSZ w Nowym Sączu, Collegium Medicum UJ) oraz praktycy zarządzający placówkami ochrony zdrowia. Studia podyplomowe w trakcie pięciu edycji ukończyło blisko 120 osób.

Wśród tegorocznych absolwentów są pielęgniarki oddziałowe, lekarze kierownicy placówek ochrony zdrowia, kierownicy działów leczniczych oraz pracownicy administracji szpitali i innych podmiotów. Absolwenci są mieszkańcami subregionu sądeckiego, pracownikami podmiotów leczniczych powiatów: nowosądeckiego, limanowskiego i gorlickiego. Ukończone studia pozwolą im wykorzystać zdobytą wiedzę i umiejętności w nowoczesnym i racjonalnym zarządzaniu w ochronie zdrowia.

 

Na zdjęciu: studentki studiów podyplomowych na zajęciach

Tekst i zdjęcie z: https://sadeczanin.info/wiadomosci/menadzerowie-w-sluzbie-zdrowia-z-dyplomami-pwsz

  2015 03 07 2015 menadzerowie

Rozmowa w RTK: z Tomaszem Zacłoną o możliwościach kształcenia w PWSZ rozmawia red. Alicja Stolarczyk (1.07.2015)

 

Poniżej: stopklatki ze stron telewizji RTK na pierwszej: zapowiedź programu z napisem: "Jeśli nie Oxford to... PWSZ", na drugiej: Tomasz Zacłona - rzecznik prasowy Uczelni, na trzeciej, od lewej redaktor Alicja Stolarczyk i Tomasz Zacłona

http://www.tv.rtk.pl/kontent/wideo/?id=1665

2015 01 07 2015 wywiad tomek 12015 01 07 2015 wywiad tomek 32015 01 07 2015 wywiad tomek

 Od 6 do 11 lipca w starej zbrojowni (nieopodal byłego kina Krokus) potrwa wystawa prac absolwentów Edukacji artystycznej w zakresie sztuk plastycznych PWSZ połączona z otwartymi warsztatami dla sądeczan. WASZ ART, bo tak się nazywa projekt, będzie dobrą okazją do podpatrzenia talentów z sądeckiej uczelni, ale również możliwością kreatywnej zabawy w sztukę pod okiem młodych plastyków.

Wcześniej w pomieszczeniach przy Alejach Wolności w Nowym Sączu znajdował się skład z bronią, potem magazyn hurtowni. Po tym jak miejsce to przejęła Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, studenci uczelni postanowili na raz do roku zaaranżować te wnętrza na potrzeby wystawy. I tak już kilka lat temu powstał pomysł „jednodniówek” ze sztuką, który z czasem przybrał formę wystawy połączonej z kilkudniowymi warsztatami ze sztuką. Tegoroczne WASZ ART-y rozpoczną się 6 lipca. 

– Przez tydzień, począwszy od 6 go lipca, na terenie zbrojowni organizowane będą warsztaty różnych dziedzin sztuki oraz wystawa dyplomów artystycznych absolwentów kierunku Edukacja artystyczna w Instytucie Pedagogicznym PWSZ w Nowym Sączu. Warsztaty skierowane są do wszystkich odbiorców, zarówno dzieci jak i dorosłych, którzy interesują się sztuką. Mamy nadzieję, że uda nam się zaszczepić w nich chęć działania i tworzenia czegoś własnego. Wszystkie warsztaty, które będą odbywały się w trakcie imprezy są bezpłatne – zaprasza Andrzej Naściszewski pomysłodawca i opiekun projektu, wykładowca PWSZ w Nowym Sączu.

Warsztaty ze sztuką polegać będą zarówno na przybliżeniu teorii danej techniki plastycznej poprzez wykład, jak i na sprawdzeniu swoich umiejętności podczas zajęć praktycznych. Sobota 11 lipca będzie dniem finałowym, w którym odbędzie się m.in. finisaż wystawy tegorocznych prac dyplomowych studentów Edukacji artystycznej, którzy ciężko pracowali nad nimi przez ostatni rok akademicki.

– Na wystawie młodzi artyści zaprezentują swoje prace w takich dziedzinach sztuki jak malarstwo, grafika, rzeźba, rysunek, fotografia, przedstawione zostaną również obiekty i instalacje. W tym dniu będą miały miejsce także projekcje filmów powstałych w trakcie wydarzenia. Absolwenci utworzą mural na ścianach budynku zbrojowni obok kina Krokus, chwilowo swoją koncepcję jednak pozostawiają w tajemnicy. Serdecznie zapraszam – dodaje Naściszewski.

Dlaczego warto odwiedzić budynek dawnego arsenału przy al. Wolności?

Tegoroczne dyplomy są wyjątkowe, ponieważ poruszają tematy bardzo osobiste. Indywidualne podejście każdego ze studentów gwarantuje różnorodność obrazowania zamkniętego w technikach rysunku, grafiki, malarstwa, rzeźby oraz fotografii. Znaczna większość prac obrazuje to, co każdy z nas zna najlepiej. To subiektywnie odbieraną rzeczywistość, pełną osobistych do świadczeń, inspiracji i przemyśleń, które oddajemy odbiorcy w formie obrazowej – mówi Agnieszka Rembiasz, lider projektu, dla której wystawa będzie podsumowaniem trzech lat studiów i pożegnaniem z uczelnią.

Dla mnie przygotowywana wystawa jest możliwością pokazania innym, czym jest moja pasja. Powodem do spotkania ze znajomymi, którzy rozumieją czym sztuka jest dla mnie, ponieważ nie mniej znaczy dla nich. Ale WASZ ART przede wszystkim jest dla tych, którzy przyjdą z zewnątrz, zechcą wejść w nasz świat i pobawić się sztuką, która chodź czasem niezrozumiała to dzięki nam stanie się łatwiejsza i dostępna dla wszystkich. WASZ ART nasz art - nasza pasja, waszą pasją – dodaje Karolina, studentka i organizator artystycznej imprezy.

Szczegółowy program WASZ ART-ów już wkrótce na stronach portalu „Sądeczanin”.

 

Na zdjęciach poniżej, na pierwszym - budynek - Galeria Stara Zbrojownia, na drugim - wałek malarski zakrywa twarz studentki

Tekst i zdjęcia z: https://sadeczanin.info/wiadomosci/nowy-sacz-studenci-plastycy-zamienia-arsenal-w-galerie

2015 27 06 2015 zbrojownia

 2015 27 06 2015 1 zbrojownia

 Rozwój gospodarczy w samorządach to nie wszystko. Prof. dr hab. Tadeusz Kudłacz z Instytutu Ekonomicznego PWSZ w Nowym Sączu stwierdził wręcz, przy okazji gratulacji dla Nowego Sącza, że to najważniejsza z kategorii, ze względu na istotne aspekty społeczne. Migracja, bezrobocie i ochrona zdrowia to pola, na których działania prezydenta Ryszarda Nowaka zostały najlepiej ocenione podczas sobotniej gali z okazji ogłoszenia wyników rankingu „Ocena Aktywności Gmin Subregionu Sądeckiego w 2014 roku”.

W kategorii efekty polityki społecznej pierwsze miejsce zajął Nowy Sącz, przed Uściem Gorlickim i gminą Rytro.

Niemal wszystkie miasta i gminy subregionu nowosądeckiego obejmującego 39 gmin z powiatu nowosądeckiego, limanowskiego i gorlickiego, a także miasto Nowy Sącz zmagają się dziś z migracją ludności. Problem migracji pozostaje w ścisłym związku z kondycją finansową samorządów. Odpływ mieszkańców może przyczyniać się do utraty części dochodów, zwłaszcza podatku dochodowego od osób fizycznych, co jest zjawiskiem niekorzystnie wpływającym na lokalną gospodarkę finansową.

Ekonomiści z sądeckiej PWSZ w opracowaniu „Ocena Aktywności Gmin Subregionu Sądeckiego w 2014 roku ” analizowali jako jeden
z czynników w tej kategorii właśnie saldo migracji w przeliczeniu na tysiąc mieszkańców. To różnica między napływem (imigracja)
a odpływem (emigracja) ludności z danego obszaru w określonym czasie.

- Mająca miejsce w obecnym okresie masowa zmiana miejsca zamieszkania przez mieszkańców wsi może wynikać z różnych przyczyn, między innymi odległości od miejsca pracy, możliwości lepszej egzystencji, czy choćby atrakcyjności danego regionu – mówili ekonomiści z PWSZ tuż przed ogłoszeniem wyników rankingu w tej kategorii.

Na pierwszym miejscu sklasyfikowano tu Nawojową, na drugim Kamionkę Wielką a za nimi Chełmiec i Podegrodzie.

To miejscowości położone na tyle blisko Nowego Sącza, że wielu mieszkańcom po prostu nie opłaca się przenosić na stałe do stolicy regionu i wolą dojeżdżać do pracy.

Oceniano też stopę bezrobocia rejestrowanego. W opracowaniu sądeckiej PWSZ wskaźnik bezrobocia rejestrowanego stanowi iloraz liczby zarejestrowanych bezrobotnych i liczby ludności w wieku produkcyjnym w gminie.

Stopa bezrobocia rejestrowanego w badanych gminach Subregionu Sądeckiego cechowała się w 2014 roku znacznym zróżnicowaniem. Wartość omawianego wskaźnika w 39 badanych gminach mieściła się w przedziale od 6,13 proc do 7,78 %.

Gdzie odnotowano najniższe bezrobocie w 2014 roku? Pierwsze miejsce w ogólnym zestawieniu, z wynikiem 6,13 zajęła Ropa. Drugą pozycję z wartością wskaźnika 6,20 zajęło Uście Gorlickie a trzecie Bobowa (6,37). Nowy Sącz znalazł się na 7 miejscu (7,60). W powiecie nowosądeckim lepiej od niego wypadły: Gródek Nad Dunajcem, Łososina Dolna, Korzenna i Muszyna.

Wydatki na ochronę zdrowia, to także istotny czynnik odnoszący się do efektów polityki społecznej. To środki wydawane przez samorządy między innymi na kształcenie i szkolenie personelu medycznego, wydatki na badania i rozwój w ochronie zdrowia, kontrola żywności, higieny i wody pitnej to także wydatki na usługi administracyjne, odnoszące się do świadczeń powiązanych z ochroną zdrowia w ramach systemu zabezpieczenia społecznego, udzielanych niepełnosprawnym lub innym osobom wymagającym opieki.

Jeśli policzyć wydatki na ochronę zdrowia przypadające na jednego mieszkańca to największą wartość omawianego wskaźnika (67 zł) osiągnęło w analizowanym okresie miasto Nowy Sącz, zajmując tym samym pierwsze miejsce wśród 39 badanych jednostek. Na drugim miejscu, jest Mszana Dolna (59 zł). Trzecią pozycję w grupie liderów zajęła z kolei Krynica- Zdrój (miasto) z wynikiem 42 zł na jednego mieszkańca. Nowy Sącz wydał tyle samo co przed rokiem, pozostałe wymienione wyżej samorządy wydały nieco więcej.
Podliczono też organizacje pozarządowe fundacje w gminach. Jeśli wziąć pod uwagę liczbę organizacji pozarządowych na tysiąc mieszkańców, to wśród wszystkich analizowanych jednostek samorządu terytorialnego pierwsze miejsce zajęła gmina Uście Gorlickie (6 organizacji na tysiąc mieszkańców), a za nią Krynica Zdrój i Nowy Sącz ( po 5 takich organizacji na tysiąc mieszkańców).

Na zdjęciu poniżej: Marta Mordarska wręcza dyplom staroście nowosądeckiemu Markowi Pławiakowi

Tekst i zdjęcie z: https://sadeczanin.info/gospodarka/masowa-migracja-bezrobocie-nowy-sacz-na-czele-rankingu

2015 22 06 2015 11 bezrobocie

 

 Samorządy mogą samodzielnie kreować swój rozwój gospodarczy. Czy korzystają z takich z możliwości? Z jakim skutkiem? Mogłoby by być lepiej, wynika z rankingu Oceny Aktywności Gmin Subregionu Sądeckiego w 2014 roku, przygotowanego przez Państwową Wyższą Szkołę Zawodową wspólnie z Fundacją Sądecką. Martwi przede wszystkim ilość firm, które wyrejestrowują swoją działalność.

Dużo mówi o tym pozainwestycyjna działalność gospodarcza. W tej kategorii rankingu najlepsze były: gmina Limanowa, Muszyna i Krynica –Zdrój. Oceniano takie elementy jak: jak liczba nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych i liczba podmiotów wyrejestrowanych, wydatki na promocję gminy i wpływy z podatku od dochodu spółek, przedsiębiorstw czyli tzw. CIT.

– Coraz więcej firm w subregionie sądeckim jest wyrejestrowywanych, trzeba zastanowić się jak to zmienić – apelują eksperci. Fatalnie w tym rankingu wypadł Nowy Sącz. 

Najwięcej nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych przeliczeniu na tysiąc mieszkańców miało w 2014 r. miasto Mszana Dolna (wskaźnik 11,4) , przed Limanową i Kamienicą. Nowy Sącz znalazł się na 5 miejscu ze wskaźnikiem 10,93. Jeśli jednak za punkt odniesienia przyjąć dynamikę zmian liczby nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców, to okaże się , że pierwszą pozycję w ogólnym zestawieniu zajęła gmina Laskowa (2,22), a za nią Nawojowa i Mszana Dolna.

- Mamy tu do czynienia ze znacznym zróżnicowaniem. Wartość wskaźnika w gminach z pierwszej dziesiątki mieścił się w przedziale 9,87 a 11,44. Wysokie zróżnicowanie wskaźnika w poszczególnych gminach niekoniecznie spowodowane jest spowolnionym rozwojem gospodarczym w danych gminach W subregionie i w poszczególnych powiatach istnieje prawidłowa tendencja rozwojowa. Pozwala to przewidywać dynamiczny rozwój jednostek terytorialnych w kolejnych okresach. Należy jednak pamiętać, że rozwój gospodarczy uwarunkowany jest wieloma czynnikami, które mają wpływ na działalność przedsiębiorstw i ich przetrwanie – zauważyła Monika Makowiecka z PWSZ.

Prognozując rozwój przedsiębiorczości w dłuższej perspektywie czasowej, należy wziąć pod uwagę, że istnieje pewna grupa podmiotów gospodarczych, które wyrejestrowują swoją działalność z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, przyczyniając się tym samym do spowolnienia rozwoju danej gminy czy miasta.

Podobnie jak w przypadku liczby nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców. Tu pierwsze miejsce z wynikiem 3,09 zajęła gmina Jodłownik, przed Łososina Dolną i gminą Biecz. Największa dynamika jest natomiast w Jodłowniku, gdzie wyrejestrowano o połowę mniej firm niż przed rokiem. Nowego Sącza nie ma w pierwszej dziesiątce.
- Trzeba zwrócić uwagę na tendencję wzrostową w zakresie liczby likwidowanych przedsiębiorstw. Biorąc pod uwagę fakt, że jedynie 6 gmin na 39 wykazywało w 2014 roku zmniejszenie wskaźnika wyrejestrowanych firm w przeliczeniu na tysiąc mieszkańców, należy podjąć dyskusję na problemami funkcjonowania podmiotów gospodarczych w poszczególnych gminach – apelują ekonomiści. 

Ważnym wskaźnikiem jest wysokość wpływów z CIT przypadające na jednego mieszkańca. Tu zdecydowanym liderem jest Nowy Sącz (84, 63 zł na mieszkańca) a kolejne samorządy: Muszyna i Limanowa mają wskaźniki o połowę niższe. Nowy Sącz zanotował też ogromny skok z 61 zł na mieszkańca w roku 2013.

Promocja gmin jest skuteczna wówczas, kiedy dobre opinie o działalności samorządu przekładają się na nowe inwestycje oraz miejsca pracy.
Największą wartość wydatków przeznaczonych na promocję osiągnęła gmina Limanowa (41,22 na głowę mieszkańca, potem Krynica-Zdrój (32,63), Muszyna (19,85 ) i Podegrodzie (19,22 ). Jeśli chodzi o dynamikę, to najlepsza była gmina Łużna.

Kwestia wydatków na promocję samorządów budzie spore kontrowersje. Środki wydawane na ten cel nie są ustawowo regulowane i gminy mają tu pełną dowolność.

- Wydatki na promocję jednostek samorządowych będą w kolejnych latach systematycznie wzrastały - prognozuje dr Marek Reichel z PWSZ.

 

 Na zdjęciach, na pierwszym od lewej: laureaci rankingu Oceny Aktywności Gmin Subregionu Sądeckiego prezentują dyplomy, na drugim: goście i nauczyciele akademiccy przygotowujący ranking

Tekst i zdjęcia z: https://sadeczanin.info/gospodarka/firmy-na-sadecczyznie-padaja-jak-muchy-apel-ekonomistow

2015 21 06 2015 1 firmy

2015 21 06 2015 firmy

 

Fundacja Sądecka od 2008 roku wraz z Instytutem Ekonomicznym Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej corocznie publikuje opracowanie ujmujące analizę aktywności gmin Sądecczyzny.

Inicjatorem całego przedsięwzięcia jest Fundacja Sądecka, która w 2008 roku zwróciła się do Instytutu Ekonomicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z propozycją przeprowadzenia analiz zmierzających do wyłonienia grupy liderów aktywności wśród Sądeckich gmin. Dane liczbowe, niezbędne do przeprowadzenia badań, uzyskujemy dzięki współpracy z Regionalną Izbą Obrachunkową w Krakowie.

Ranking Gmin opracowywany jest przez zespół ekspertów w dziedzinie ekonomii pod kierownictwem prof. dr hab. Tadeusza Kudłacza. Raport powstaje w celu docenienia wysiłków władz samorządowych powiatu nowosądeckiego, zmierzających do dynamicznego rozwoju swoich gmin, a także na rzecz poprawy warunków życia lokalnych społeczności.

Ocena Aktywności przeprowadzana jest w oparciu o 11 wskaźników szczegółowych grupowanych w trzech kategoriach osiągnięć:

  1. Generowanie dochodów.
  2. Aktywność inwestycyjna.
  3. Dynamika rozwoju, zwłaszcza z uwzględnieniem poprawy sytuacji finansowej.

Odpowiednio zagregowane oceny trzech powyższych przekrojów tworzą czwartą kategorię podsumowującą ocenę dokonanych osiągnięć gminnych samorządów. Dyplomy dla bardziej aktywnych gospodarczo w danym roku gmin Sądecczyzny wręczane są podczas Gali Oceny Aktywności Gmin.

W 2014 roku ranking został rozszerzony o powiaty gorlicki i limanowski. W sumie ocenie poddano łącznie 39 gmin. Przybyło też kategorii, w których oceniani samorządy: było ich aż pięć. Gminy były oceniane pod kątem: generowania dochodów, aktywności inwestycyjna i pozainwestycyjna, dynamiki zmian i efektu polityki społecznej. Suma wszystkich wskaźników dała ocenę całościową, która wskazała tegorocznego zwycięzcę.

W czerwcu 2015 r, zaprezentowano najnowszy ranking Oceny Aktywności Gmin Subregionu Sądeckiego za 2014 rok. Okazało się, że Limanowa, Chełmiec i Gorlice najlepiej generują dochodów subregionie nowosądeckim, obejmującym 39 gmin z powiatu nowosądeckiego, limanowskiego i gorlickiego, a także miasto Nowy Sącz.

W specjalistycznym opracowaniu sądeckiej PWSZ uwzględniającym generowanie samorządowych dochodów znajdziemy analizę relacji nadwyżki operacyjnej do wydatków bieżących. Wedle tego wskaźnika trzy pierwsze miejsca w grupie liderów zajęły Chełmiec, Nawojowa i Stary Sącz.

Inaczej ułożyła się lista liderów jeśli na relację nadwyżki operacyjnej i wydatków bieżących. W tym zestawieniu najlepszy okazało się miasto Grybów, przed Nowym Sączem i, to może być dla wielu zaskoczenie, Lipinkami.

Kolejnym wskaźnikiem pozwalającym określić umiejętność generowania dochodów przez samorządy jest nadwyżka operacyjna w przeliczeniu na jednego mieszkańca miasta czy gminy. W tym zestawieniu najlepiej wypadła gmina Chełmiec przed Nawojową i Bobową.

Jeśli za punkt odniesienia przyjąć dynamikę zmian w odniesie do kształtowania się wskaźnika nadwyżki operacyjnej na głowę jednego mieszkańca to kolejność wygląda tak: Miasto Grybów, Nowy Sącz, Niedźwiedź.

Kolejny wskaźnik generowania dochodów przez samorządy to udział dochodów własnych w dochodach ogółem. Tu na pierwszym miejscu jest Krynica - Zdrój, a za nią Gorlice i Limanowa.

Z punktu widzenia dynamiki zmian udziału dochodów własnych w dochodach ogółem, liderem okazała się Łabowa, drugie miejsce zajęła gmina Łukowica a trzecie Muszyna.

Ważnym elementem oceny poziomu zamożności jak i aktywności gminy są dochody własne samorządów przypadające na głowę jednego mieszkańca. Ten najwyższy wynik osiągnęła gmina Krynica-Zdrój, przed Limanową (2455 zł) trzecie miejsce zajął Nowy Sącz, ze wskaźnikiem na poziomie 2213 zł.

Biorąc jednak pod uwagę dochody własne samorządów w przeliczeniu na jednego mieszkańca , z punktu widzenia ich zmian w czasie, zyskamy zestawienie, w którym pierwsze miejsce zajęła gmina Łabowa. Kolejne dwa miejsca przypadły Łukowica i Sękowa.

Ostatnią częścią składową generowania dochodów są wpływy z podatków i opłat lokalnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca gminy. Niekwestionowane pierwsze miejsce zajęła gmina Krynica-Zdrój ze wskaźnikiem 1318 zł na jednego mieszkańca, na drugim miejscu Nowy Sącz (909) a na trzecim Limanowa(820).

Z punktu widzenia dynamiki zmian najlepsza byłą Bobowa, a za nią miasto Grybów, które wyprzedziło gminę Grybów.

Wyniki:

Aktywność inwestycyjna: Stary Sącz, Ropa, Sękowa, gmina Grybów, Podegrodzie

Generowanie dochodów: Limanowa, Chełmiec, Gorlice, Stary Sącz, Muszyna

Efekt polityki społecznej: Nowy Sącz, Uście Gorlickie, Rytro, Krynica Zdrój, Kamionka Wielka

Dynamika: Limanowa, Nowy Sącz, Dobra, Łabowa, gmina Mszana Dolna

Pozainwestycyjna działalność gospodarcza: Limanowa, Muszyna, Krynica, Łososina Dolna, Podegrodzie

https://sadeczanin.info/sites/default/files/repository/publikacje/ocena_aktywnosci_gmin_2008.pdf

https://sadeczanin.info/sites/default/files/repository/publikacje/ocena_aktywnosci_gmin_2009.pdf

https://sadeczanin.info/sites/default/files/repository/publikacje/ocena_aktywnosci_gmin_2010.pdf

https://sadeczanin.info/sites/default/files/repository/publikacje/ocena_aktywnosci_gmin_2011.pdf

https://sadeczanin.info/sites/default/files/repository/publikacje/ocena_aktywnosci_gmin_2012.pdf

https://sadeczanin.info/sites/default/files/repository/publikacje/ocena_aktywnosci_gmin_2013.pdf

2014 10 19 11

Tekst i okładki z: https://sadeczanin.info/informator/fundacja-sadecka/akcje-i-plebiscyty/ocena-aktywnosci-gmin-sadecczyzny

 Pochodzą z Hiszpanii, Turcji, Włoch i Chin. Łączy ich fakt studiowania w Nowym Sączu i zadowolenie z uczenia się w naszym mieście. Dostrzegają też problemy naszego miasta.

Wśród studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu są dwie studentki Szanghai Normal Uniwersity z Chin uczące się w ramach programu Erazmus na filologii angielskiej. Natomiast liczebnie dominują studenci z Turcji. 

Zagraniczni studenci zgodnie twierdzą, że do Polski zdecydowali się przyjechać ze względu na wysoki poziom studiów. Równie ważnym aspektem jest dla nich nauka samodzielności; sami muszą o siebie zadbać, zrobić zakupy, posprzątać, itp.

- Nowy Sącz to bardzo małe miasto w którym dobrze się uczy, nie jest tak zatłoczone jak Kraków - twierdzi Davide Ruspini z Włoch. - Zdecydowanym minusem jest zamykanie wszystkich sklepów, muzeów i restauracji w święta. We Włoszech jest odwrotnie. Tam w święta wiedzą, że na turystach i ludzi mających dzień wolny można zarobić. Tutaj jest odwrotnie.

- Oferta kulturalna jest bardzo uboga - podkreśla Francesco Cristanelli z Werony (Włochy). - Ile razy można jeździć do skansenu? Na szczęście w pobliżu bardzo atrakcyjne miejscowości. Zwiedziłem z kolegami Krynicę-Zdrój, Muszynę, często jeździmy do Krakowa. Dla nas Polska jest o wiele tańsza niż Włochy. Idealnym rozwiązaniem byłby studiowanie w Nowym Sączu, a mieszkać w Krakowie.

Francisco Iavier Zafra Dovao z Hiszpanii podkreśla, że program studiów jest bardzo dobrze skonstruowany i ciekawy. Jest zauroczona naszymi lasami gdzie chętnie chodzi na spacery.

Natomiast Busra Geng z Turcji uważa, że dużym plusem studiów w naszym mieście jest możliwość nawiązania kontaktów z koleżankami i koleżankami, które mogą zaprocentować w przyszłym życiu.

Studenci zgodnie podkreślają, że do Nowego Sącza wrócą z odwiedzinami, ale zamieszkać tutaj nie zamierzają.

 

 Na zdjęciu: grupa studentów zagranicznych studiujących w PWSZ w Nowym Sączu

Tekst i zdjęcie z: https://sadeczanin.info/wiadomosci/zagraniczni-studenci-oceniaja-nowy-sacz

2015 20 06 2015 zagraniczni

 

 Od dziś oficjalnie Limanowa jest najlepszą, tzn. najaktywniejszą jednostką samorządową w subregionie sądeckim. Gmina zajęła pierwsze miejsce w rankingu „Ocena Aktywności Gmin Subregionu Sądeckiego 2014 r.”, opracowanym przez ekonomistów z PWSZ. Za nią Stary Sącz i Muszyna. Wyniki poznaliśmy dziś (20 czerwca), podczas uroczystej gali w siedzibie Instytutu Kultury Fizycznej PWSZ. Sporym zaskoczeniem były też aż dwa wyróżnienia dla Nowego Sącza: w tym za pierwsze miejsce w efektywności polityki społecznej i drugie za dynamikę.

Ranking „Oceny Aktywności Gmin Subregionu Sądeckiego” opracowano w Instytucie Ekonomicznym Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu, przy współpracy Z Fundacją Sądecką. To była już siódma edycja naszego rankingu, ale dopiero pa raz drugi przeprowadzono go na nowych zasadach. Ranking został rozszerzony o powiaty gorlicki i limanowski, więc w sumie ocenie poddano aż 39 gmin. Przybyło też kategorii, w których oceniane są samorządy: było ich aż pięć, zamiast trzech.

Gminy były oceniane pod kątem: generowania dochodów, aktywności inwestycyjnej i pozainwestycyjnej, dynamiki zmian i efektu polityki społecznej. Suma wszystkich wskaźników dała ocenę całościową, która wskazała tegorocznego zwycięzcę.

W kategorii głównej „Uogólniona ocena aktywności gmin subregionu sądeckiego za rok 2014” najlepsza była Limanowa. Dyplom odebrał burmistrz tej miejscowości Władysław Bieda.

- Serdecznie dziękuję za uznanie, które przyjmujemy z dużą wdzięcznością i pokorą. To wynik pracy mieszkańców, radnych, urzędu. Będzie to dla nas mobilizacja do dalszej pracy, by Limanowa dalej dobrze się rozwijała - powiedział uradowany burmistrz.

II miejsca przypadło Staremu Sączowi (najlepszy w powiecie nowosądeckim), którą reprezentował dziś burmistrz Jacek Lelek. Na III miejscu sklasyfikowano Muszynę (triumfator sprzed roku) a dyplom odebrał burmistrz Jan Golba. Na czwartym miejscu znalazło się największe miasto regionu: Nowy Sącz.

Dopiero na 14. miejscu w tym roku sklasyfikowano Chełmiec, mimo, że był najlepszy z Sądecczyzny jeśli chodzi o generowanie dochodów. Z powiatu gorlickiego najlepsze było miasto Gorlice ( 9. miejsce w klasyfikacji generalnej, przed Bobową i Sękową. W powiecie limanowskim nr 2 to Mszana Dolna (10. w generalnej), przed Tymbarkiem (11 miejsce w tabeli końcowej).

Zwycięzcy poszczególnych kategorii

Generowanie dochodów: 1. Limanowa 2. Chełmiec 3. Gorlice 4. Stary Sącz 5. Muszyna

Aktywność inwestycyjna: 1. Stary Sącz 2.Ropa 3.Sękowa 4. gmina Grybów 5.Podegrodzie

Efekt polityki społecznej: 1. Nowy Sącz 2. Uście Gorlickie 3. Rytro 4. Krynica Zdrój 5. Kamionka Wielka

Dynamika: 1.Limanowa 2. Nowy Sącz 3.Dobra 4. Łabowa 5. gmina Mszana Dolna

Pozainwestycyjna działalność gospodarcza: 1.Limanowa 2.Muszyna 3.Krynica 4. Łososina Dolna 5. Podegrodzie

Ranking nie ma nic wspólnego z plebiscytem popularności. Decydują obiektywne, matematyczne wyliczenia. Dane liczbowe, niezbędne do przeprowadzenia badań, pozyskano dzięki współpracy z Regionalną Izbą Obrachunkową w Krakowie. Sam ranking opracował zespół ekspertów w ekonomii pod kierownictwem prof. dra hab. Tadeusza Kudłacza, dyrektora Instytutu Ekonomicznego PWSZ w Nowym Sączu. Naukowcy stworzyli specjalny klucz, według którego oceniane są poszczególne gminy. Suma wszystkich wskaźników dała ocenę całościową, która wskazała tegorocznego zwycięzcę.

Dzisiejszą galę uświetnili swoją obecnością przedstawiciele rządu RP, posłowie, radni Sejmiku Województwa Małopolskiego oraz oczywiście samorządowcy.

 

Na zdjęciu poniżej: laureaci rankingu, od lewej: Jacek Lelek - burmistrz Starego Sącza, Władysław Bieda - burmistrz Limanowej, Jan Golba - burmistrz Muszyny

Tekst i zdjęcie z: https://sadeczanin.info/wiadomosci/poznalismy-zwyciezcow-rankingu-samorzadow-oni-sa-najaktywniejsi

2015 06 20 1 ranking 14 15